Rond kunstmatige intelligentie hangt veel ruis. De een belooft dat het alles verandert, de ander waarschuwt dat het niets waard is. Voor een ondernemer is geen van beide bruikbaar. De enige vraag die telt, is welke taken in de zaak vandaag sneller of beter gaan met deze hulpmiddelen, en welke taken er nog niet rijp voor zijn.

Waar het nu al loont

De grootste winst zit op dit moment in werk dat veel tekst en herhaling bevat en waar een mens de uitkomst altijd nog controleert. Denk aan een eerste opzet van een offerte, het samenvatten van een lang document, het ordenen van losse aantekeningen of het opstellen van een concept voor een mailing. Het resultaat is zelden direct af, maar een redelijke eerste versie scheelt vaak het grootste deel van de tijd.

Ook bij het doorzoeken en structureren van informatie is er winst te halen. Een stapel klantvragen ordenen op thema, een spreadsheet opschonen of een patroon zoeken in losse data zijn taken waar de techniek het saaie deel overneemt en de ondernemer het oordeel houdt. De rode draad: de mens blijft eindverantwoordelijk, de machine doet het voorwerk.

Waar het nog tegenvalt

Tegenover die winst staat een reeks taken waar de techniek juist tijd kost in plaats van bespaart. Alles wat afhankelijk is van feiten die kloppen tot op de cijfer nauwkeurig, vraagt om zoveel controle dat het voordeel verdampt. Een hulpmiddel dat met overtuiging een verkeerd bedrag of een verzonnen bron geeft, is gevaarlijker dan handig wanneer niemand het narekent.

Hetzelfde geldt voor werk dat steunt op vertrouwen en oordeel: een gevoelig gesprek met een klant, een beslissing over personeel, een inschatting van risico. Dat zijn niet de plekken om uitkomsten klakkeloos over te nemen. De techniek kan ondersteunen, maar de verantwoordelijkheid laat zich niet uitbesteden.

Het hulpmiddel is goed in een eerste versie en zwak in de laatste tien procent. Die laatste tien procent is precies waar het op aankomt.

Hoe een ondernemer er nuchter mee begint

De verstandige aanpak is klein en gericht. Kies een terugkerende taak die veel tijd kost en weinig risico draagt, en kijk of een hulpmiddel daar werkelijk verschil maakt. Meet de tijd voor en na, en wees eerlijk over de uitkomst. Bevalt het niet, dan stopt het experiment zonder dat er veel verloren is.

Belangrijk is om de controle in te bouwen, niet erbij te bedenken. Een vaste stap waarin een mens de uitkomst nakijkt, hoort onderdeel te zijn van de werkwijze. Zo blijft de tijdwinst echt en de kwaliteit op peil.

Let op data en afhankelijkheid

Twee zaken verdienen aandacht voordat een hulpmiddel een vaste plek krijgt. De eerste is wat er met de ingevoerde gegevens gebeurt: gevoelige klant- of bedrijfsinformatie hoort niet zomaar in een dienst die onduidelijk is over opslag en gebruik. De tweede is afhankelijkheid: een proces dat volledig leunt op een externe dienst, valt stil als die dienst verandert of duurder wordt.

AI in het MKB is geen wondermiddel en geen bedreiging, maar gereedschap. Gereedschap is nuttig wanneer het past bij de klus, en hinderlijk wanneer het wordt gebruikt omdat het er nu eenmaal is. De ondernemer die kijkt naar de taak in plaats van naar de hype, haalt er vandaag al rustig voordeel uit.

— einde